{"id":1117,"date":"2020-08-30T19:19:32","date_gmt":"2020-08-30T18:19:32","guid":{"rendered":"http:\/\/knfsh.al\/?p=1117"},"modified":"2020-08-30T20:05:27","modified_gmt":"2020-08-30T19:05:27","slug":"dialogu-nderfetar-vlera-me-e-madhe-e-kombit-shqiptar-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/knfsh.al\/en\/dialogu-nderfetar-vlera-me-e-madhe-e-kombit-shqiptar-2\/","title":{"rendered":"Dialogu nd\u00ebrfetar, vlera m\u00eb e madhe e kombit shqiptar"},"content":{"rendered":"

Intervist\u00eb me Dr. Genti Kruja, sociolog dhe ekspert i Dialogut Nd\u00ebrfetar <\/strong><\/p>\n

(botuar n\u00eb Gazet\u00ebn Shqiptare me dt. 20 korrik 2020)*<\/strong><\/p>\n

\"\"Dr. Kruja \u00ebsht\u00eb pedagog i Sociologjis\u00eb dhe Dialogut Nd\u00ebrfetar n\u00eb Universitetin Bed\u00ebr n\u00eb Tiran\u00eb, ku mban edhe pozit\u00ebn administrative t\u00eb Shefit t\u00eb Departamentit t\u00eb Shkencave Islame. Ai ka studiuar n\u00eb Universitetin Istanbul, Turqi, aty ku rektori i par\u00eb ishte Hoxha Tahsin. Masterin dhe doktoratur\u00ebn e kreu n\u00eb Fakultetin e Shkencave Sociale n\u00eb Universitetin e Tiran\u00ebs n\u00eb fush\u00ebn e Dialogut Nd\u00ebrfetar. Ai ka botuar librin \u201cShqiptar\u00ebt p\u00ebrball\u00eb sfidave t\u00eb mir\u00ebkuptimit nd\u00ebrfetar\u201d dhe shum\u00eb artikuj shkencor\u00eb n\u00eb revista akademike brenda dhe jasht\u00eb vendit n\u00eb fush\u00ebn e dialogut dhe arsimit. Pas disa detyrash n\u00eb Komunitetin Mysliman t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb, n\u00eb vitet 2010-2016, ka qen\u00eb Drejtor i Kultur\u00ebs dhe Dialogut Nd\u00ebrfetar n\u00eb KMSH dhe prej vitit 2012 \u00ebsht\u00eb kryeredaktor i Revist\u00ebs Shkencore \u201cZani i Nalt\u00eb\u201d, themeluar n\u00eb vitin 1923.\u00a0<\/em>Prej vitit 2018 Dr. Genti Kruja \u00ebsht\u00eb zgjedhur gjithashtu Sekretar i P\u00ebrgjithsh\u00ebm i K\u00ebshillit Nd\u00ebrfetar t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb.<\/em><\/p>\n

\u00a0<\/strong><\/p>\n

Dr. Kruja \u00e7far\u00eb mund t\u00eb na thoni p\u00ebr historin\u00eb e harmonis\u00eb nd\u00ebrfetare te shqiptar\u00ebt?<\/strong><\/p>\n

Shqiptar\u00ebt jan\u00eb nj\u00eb popull ku bashk\u00ebjetojn\u00eb t\u00eb dyja fet\u00eb abrahamike, Krisht\u00ebrimi dhe Islami. Secila nga t\u00eb dyja besimet abrahamike ekzistojn\u00eb s\u00eb bashku me komunitetet p\u00ebrkat\u00ebse. Mysliman\u00eb dhe t\u00eb krishter\u00eb kan\u00eb jetuar n\u00eb harmoni dhe kan\u00eb bashk\u00ebjetuar me nj\u00ebri tjetrin. Vet\u00eb ekzistenca e objekteve t\u00eb kultit, xhamive, kishave e teqeve pran\u00eb nj\u00ebra tjetr\u00ebs, simbolizon historin\u00eb e vendit ton\u00eb.<\/p>\n

N\u00eb shkrimet e mendimtar\u00ebve dhe udh\u00ebp\u00ebrshkruesve joshqiptar\u00eb gjenden mjaft karakterizime dhe dokumente p\u00ebr k\u00ebt\u00eb \u00e7\u00ebshtje. Historiani italian Roberto della Rocca, n\u00eb nj\u00eb referim t\u00eb tij, shprehet:<\/p>\n

\u201cPluralizmi paq\u00ebsor fetar i Shqip\u00ebris\u00eb \u00ebsht\u00eb nj\u00eb vler\u00eb p\u00ebr vendin, p\u00ebr Ballkanin, p\u00ebr Evrop\u00ebn. Ai mund t\u00eb jet\u00eb nj\u00eb model i bashkekzistenc\u00ebs n\u00eb nj\u00eb Evrop\u00eb me shum\u00eb fe, e cila ka v\u00ebshtir\u00ebsi p\u00ebr t\u00eb kuptuar en\u00ebn e saj shkrir\u00ebse.\u201d<\/p>\n

Kjo do t\u00eb thot\u00eb se n\u00eb p\u00ebrmasat e pluralitetit fetar shqiptar v\u00ebrehet qartazi se bashkekzistenca dhe harmonia fetare nd\u00ebrmjet bashk\u00ebsive fetare n\u00eb Shqip\u00ebri b\u00ebhet m\u00eb e leht\u00eb p\u00ebr faktin, se ato lidhen edhe me disa karakteristika t\u00eb ve\u00e7anta, q\u00eb kan\u00eb t\u00eb b\u00ebjn\u00eb me shkall\u00ebn e lart\u00eb t\u00eb homogjenitetit t\u00eb popullsis\u00eb, q\u00eb ndan t\u00eb nj\u00ebjtat vlera kulture e gjuhe, pa p\u00ebrjashtuar diversitetin kulturor dhe subkulturat.<\/p>\n

N\u00eb krijimin e nj\u00eb fryme tolerante, krahas besimeve fetare dhe p\u00ebrfaq\u00ebsuesve t\u00eb tyre nd\u00ebr vite, ka ndikuar edhe trash\u00ebgimia socio-antropologjike e shqiptar\u00ebve, sistemi shoq\u00ebror tradicional dhe ai i vlerave. Faik Konica do t\u00eb p\u00ebrforconte:\u00a0 \u201cUn\u00eb besoj se dihet gjithkund, q\u00eb shqiptar\u00ebt jan\u00eb tolerant\u00eb p\u00ebr besimet e tjera dhe ndoshta ky \u00ebsht\u00eb i vetmi vend n\u00eb Evrop\u00eb ku nuk ka pasur luft\u00ebra fetare\u201d.<\/p>\n

Studiues t\u00eb shumt\u00eb pohojn\u00eb se, harmonia nd\u00ebrfetare \u00ebsht\u00eb shfaqur si nj\u00eb p\u00ebrb\u00ebr\u00ebs i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm i modelimit psikokulturor t\u00eb shqiptar\u00ebve, duke kaluar drejt nj\u00eb vet\u00ebdije komb\u00ebtare p\u00ebr k\u00ebt\u00eb vler\u00eb. E ruajtur thell\u00eb n\u00eb nd\u00ebrgjegjen e besimtar\u00ebve, gjat\u00eb regjimit komunist feja kishte humbur p\u00ebrkoh\u00ebsisht vet\u00ebm klerin dhe shfaqjen e saj t\u00eb jashtme, ceremoniale. Sistemi monist nuk mundi t\u00eb dep\u00ebrtonte deri n\u00eb thell\u00ebsi t\u00eb shpirtrave njer\u00ebzore. Kur ky sistem u p\u00ebrmbys, baza p\u00ebr ringjalljen e fes\u00eb ekzistonte e paprekur. Ajo u rishfaq me eleganc\u00eb t\u00eb pashoqe, duke rind\u00ebrtuar me shpejt\u00ebsi gjith\u00e7ka, q\u00eb ishte shkat\u00ebrruar materialisht. T\u00eb persekutuar nj\u00eblloj nga regjimi komunist, t\u00eb gjitha besimet fetare u paraqit\u00ebn me tiparet e tyre t\u00eb plota doktrinare dhe rituale. Diversiteti fetar u rishfaq k\u00ebshtu fare natyrsh\u00ebm. \u2018T\u00eb ndryshmit\u2019 nga nj\u00ebri-tjetri, ashtu si dikur, vazhduan t\u00eb bashk\u00ebjetojn\u00eb n\u00eb harmoni shembullore.<\/p>\n

P\u00ebrfundimi q\u00eb del nga kjo p\u00ebrqasje e shkurt\u00ebr historike, \u00ebsht\u00eb se diversiteti nuk zhduket dot artificialisht dhe her\u00ebt a von\u00eb, nxjerr krye p\u00ebr ta kujtuar k\u00ebdo se \u00ebsht\u00eb i pranish\u00ebm dhe se me t\u00eb duhet me u marr\u00eb seriozisht. Rrjedhimisht, studimi i diversitetit n\u00eb \u00e7do fush\u00eb, p\u00ebrcaktimi shkencor i p\u00ebrmasave dhe karakteristikave t\u00eb tij n\u00eb shkall\u00eb komb\u00ebtare, komunitare dhe individuale, p\u00ebrb\u00ebn nj\u00eb domosdoshm\u00ebri p\u00ebr t\u00eb prodhuar m\u00eb shum\u00eb mir\u00ebkuptim midis njer\u00ebzve n\u00eb nj\u00eb shoq\u00ebri t\u00eb hapur demokratike.<\/p>\n

Harmonia nd\u00ebrfetare, q\u00eb ekziston n\u00eb Shqip\u00ebri \u00ebsht\u00eb fryti nj\u00eb nd\u00ebrveprimi t\u00eb shk\u00eblqyer midis diversitetit. Ajo ka krijuar kushte t\u00eb mrekullueshme p\u00ebr nj\u00eb dialog nd\u00ebrfetar n\u00eb nivel kapilar, n\u00ebp\u00ebrmjet t\u00eb cilit t\u00eb realizohet njohja e nd\u00ebrsjell\u00eb e \u2018ndryshimeve\u2019 dhe pranimi i tyre si kusht p\u00ebr thellimin e k\u00ebtij dialogu.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Tashm\u00eb n\u00eb Shqip\u00ebri ka nj\u00eb institucion si\u00e7 \u00ebsht\u00eb K\u00ebshilli Nd\u00ebrfetar i Shqip\u00ebris\u00eb. \u00c7far\u00eb p\u00ebrfaq\u00ebson ky institucion?<\/strong><\/p>\n

K\u00ebshilli Nd\u00ebrfetar i Shqip\u00ebris\u00eb \u00ebsht\u00eb fryti i bashk\u00ebpunimit nd\u00ebrfetar nd\u00ebr vite i komuniteteve fetare n\u00eb Shqip\u00ebri. Tradita e harmonis\u00eb nd\u00ebrfetare n\u00eb Shqip\u00ebri \u00ebsht\u00eb disa shekullore dhe vjen nga thell\u00ebsia e historis\u00eb ton\u00eb komb\u00ebtare.<\/p>\n

P\u00ebr k\u00ebt\u00eb kemi d\u00ebshmi dhe dokumente t\u00eb shumta, madje n\u00eb arkivat tona kemi dhe foto q\u00eb nga koha e pavar\u00ebsis\u00eb dhe deri n\u00eb dit\u00ebt tona, ku prij\u00ebsit fetar\u00eb gjenden bashk\u00eb jo vet\u00ebm n\u00eb festa e urime, por edhe n\u00eb momente historike t\u00eb kombit shqiptar. K\u00ebshtu q\u00eb kjo tradit\u00eb bashk\u00ebpunimi kishte ardhur koha q\u00eb t\u00eb zyrtarizohej n\u00ebp\u00ebrmjet nj\u00eb institucioni, i cili u b\u00eb realitet n\u00eb 2007, nd\u00ebrsa ceremonia e themelimit u zhvillua m\u00eb 22 tetor 2009 n\u00eb prani t\u00eb Presidentit t\u00eb Republik\u00ebs dhe t\u00eb ftuarve t\u00eb shumt\u00eb nga bota.<\/p>\n

KNFSH u themelua nga kat\u00ebr krer\u00ebt e komuniteteve tradicionale fetare n\u00eb Shqip\u00ebri, H. Selim Mu\u00e7a, Kryepeshkopi Anastas, Mons. Rrok Mirdita dhe H. Dede Reshat Bardhi. K\u00ebshilli Nd\u00ebrfetar \u00ebsht\u00eb regjistruar si OJF n\u00eb Gjykat\u00ebn e rrethit Tiran\u00eb dhe n\u00eb mbledhjen e K\u00ebshillit t\u00eb Presidenc\u00ebs me dt. 22.10.2018 jan\u00eb b\u00ebr\u00eb disa ndryshime n\u00eb statut, ku \u00ebsht\u00eb miratuar dhe an\u00ebtar\u00ebsia me t\u00eb drejta t\u00eb plota e V\u00ebllaz\u00ebris\u00eb Ungjillore t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb, duke u b\u00ebr\u00eb komuniteti i pest\u00eb fetar n\u00eb K\u00ebshillin Nd\u00ebrfetar.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Ky institucion p\u00ebrb\u00ebhet nga K\u00ebshilli i Presidenc\u00ebs, i cili ka n\u00eb p\u00ebrb\u00ebrje krer\u00ebt e pes\u00eb komuniteteve fetare, ku secili prej tyre kryeson presidenc\u00ebn me rotacion p\u00ebr nj\u00eb vit. Ky nen i statutit ka filluar zbatimin me ndryshimet statuore dhe riaktivizimin e k\u00ebshillit n\u00eb tetor 2018. P\u00ebr vitin 2019, kreu i KNFSH-s\u00eb ishte Kryepeshkopi Anastas, i cili n\u00eb Asamblen\u00eb e X-t\u00eb Bot\u00ebrore t\u00eb organizat\u00ebs \u201cReligions for Peace\u201d zhvilluar n\u00eb Gjermani u rizgjodh si President Nderi i RfP-s\u00eb. Nd\u00ebrsa p\u00ebr vitin 2020, Presidenc\u00ebn e kryeson Mons. George Frendo, i cili edhe ai sapo \u00ebsht\u00eb caktuar an\u00ebtar i K\u00ebshillit Papnor p\u00ebr Dialogun Nd\u00ebrfetar gjat\u00eb 5-vje\u00e7arit t\u00eb ardhsh\u00ebm. KNFSH ka gjithashtu n\u00eb p\u00ebrb\u00ebrje Bordin Ekzekutiv, i cili p\u00ebrb\u00ebhet nga dy an\u00ebtar\u00eb nga secili komunitet. Nd\u00ebrsa vitin e kaluar jan\u00eb themeluar dhe dy departamente t\u00eb reja, Departamenti i Rinis\u00eb dhe Departamenti i Gruas, i cili p\u00ebrb\u00ebhet nga an\u00ebtar\u00eb, p\u00ebrfaq\u00ebsues t\u00eb t\u00eb gjitha komuniteteve fetare.<\/p>\n

K\u00ebshilli Nd\u00ebrfetar i Shqip\u00ebris\u00eb shpesh her\u00eb ka dal\u00eb me deklaratat t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebta, duke dh\u00ebn\u00eb mesazhe t\u00eb qarta n\u00eb dobi t\u00eb shoq\u00ebris\u00eb shqiptare, si dhe mesazhe drejtuar politik\u00ebs shqiptare, apo faktorit nd\u00ebrkomb\u00ebtar, duke u b\u00ebr\u00eb nj\u00eb shembull i bashk\u00ebpunimit p\u00ebr t\u00eb mir\u00ebn e p\u00ebrbashk\u00ebt. Dy nga k\u00ebto deklarata mbajtur n\u00eb vitin 2018 kan\u00eb patur nj\u00eb r\u00ebnd\u00ebsi t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb, e para me rastin e rekomandimit p\u00ebr hapjen e negociatave me BE-n\u00eb, drejtuar Presidentit Makron dhe Kancelares Merkel, si dhe deklarata lidhur me angazhimin e p\u00ebrbashk\u00ebt p\u00ebr dialogun nd\u00ebrfetar, zhvilluar n\u00eb nj\u00eb konferenc\u00eb nd\u00ebrkomb\u00ebtare me 3 maj 2018 n\u00eb Tiran\u00eb nga tre universitete t\u00eb komuniteteve fetare n\u00eb Shqip\u00ebri, Universiteti Bed\u00ebr, Universiteti Katolik \u201cZoja e K\u00ebshillit t\u00eb Mir\u00eb\u201d dhe Universiteti Logos.<\/p>\n

K\u00ebshilli Nd\u00ebrfetar i Shqip\u00ebris\u00eb n\u00eb tetor 2018 \u00ebsht\u00eb vler\u00ebsuar gjithashtu me \u00e7mimin \u201cDe Mellon p\u00ebr t\u00eb Drejtat e Njeriut\u201d n\u00eb Poloni, ku n\u00eb ceremonin\u00eb e zhvilluar ky \u00e7mim iu dha drejtuesve t\u00eb komuniteteve fetare t\u00eb vendit ton\u00eb, me motivacionin \u201cP\u00ebr V\u00ebllaz\u00ebri Nd\u00ebrfetare n\u00eb Shqip\u00ebri\u201d, ku n\u00eb em\u00ebr t\u00eb tyre iu dor\u00ebzua kreut t\u00eb Komunitetit Mysliman t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb H. Skender Bru\u00e7ajt.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Muajt e fundit t\u00eb izolimit p\u00ebr shkak t\u00eb p\u00ebrhapjes s\u00eb virusit kan\u00eb qen\u00eb sfiduese p\u00ebr komunitetet fetare. Si kan\u00eb reaguar komunitetet fetare, \u00e7far\u00eb mund te thoni p\u00ebr k\u00ebt\u00eb?<\/strong><\/p>\n

Komunitetet fetare n\u00eb Shqip\u00ebri n\u00eb nj\u00eb situat\u00eb t\u00eb pazakont\u00eb n\u00eb k\u00ebto 30 vjet liri besimi kan\u00eb qen\u00eb t\u00eb parat q\u00eb kan\u00eb marr\u00eb masat, duke mbyllur p\u00ebrkoh\u00ebsisht objektet e kultit p\u00ebr falje dhe lutje masive, nj\u00eb gj\u00eb kjo e dhimbshme, p\u00ebr komunitetin e besimtar\u00ebve, sepse p\u00ebrkonte me Pashk\u00ebt dhe Ramazanin, por e arsyeshme dhe e bazuar dhe fetarisht n\u00eb mbrojtje t\u00eb sh\u00ebndetit dhe jet\u00ebs s\u00eb besimtar\u00ebve dhe mbar\u00eb qytetar\u00ebve. Profeti Muhamed ka th\u00ebn\u00eb se, n\u00eb nj\u00eb vend ku ka r\u00ebn\u00eb nj\u00eb epidemi, as mos shkoni dhe as mos dilni prej atij vendi, duke parandaluar k\u00ebshtu p\u00ebrhapjen e saj.<\/p>\n

Me rihapjen e pothuajse \u00e7do aktiviteti u rihap\u00ebn dhe kryerja e riteve n\u00ebp\u00ebr objektet e kultit, duke vazhduar ruajtjen e protokollove n\u00eb mbrojtje t\u00eb sh\u00ebndetit t\u00eb besimtar\u00ebve.<\/p>\n

Komunitetet fetare i k\u00ebshillojn\u00eb vazhdimisht besimtar\u00ebt, q\u00eb t\u2019i p\u00ebrmbahen rregullave t\u00eb vendosura nga OBSH dhe institucioneve shqiptare t\u00eb sh\u00ebndetit publik, t\u00eb cilat jan\u00eb n\u00eb dobi t\u00eb ruajtjes nga p\u00ebrhapja e virusit Covid 19.<\/p>\n

N\u00eb nj\u00eb th\u00ebnie profetike thuhet se \u00e7do s\u00ebmundje e ka ila\u00e7in e vet. K\u00ebshtu q\u00eb feja inkurajon gjithashtu shkenc\u00ebn drejt progresit p\u00ebr t\u00eb zbuluar edhe ila\u00e7in, apo vaksin\u00ebn e k\u00ebtij virusi, duke shpresuar te Zoti p\u00ebr sh\u00ebrimin e t\u00eb prekurve nga ky virus dhe p\u00ebr largimin e saj nga mbar\u00eb shoq\u00ebria bot\u00ebrore.\u00a0<\/strong><\/p>\n

A ishte e v\u00ebshtir\u00eb p\u00ebr komunitetet fetare kjo situat\u00eb ndoshta e para pas komunizmit?<\/strong><\/p>\n

Normalisht q\u00eb ishte nj\u00eb situat\u00eb e pazakont\u00eb n\u00eb k\u00ebto 3 dekada. Por t\u00eb mos harrojm\u00eb se familjar\u00ebt tan\u00eb gjat\u00eb koh\u00ebs s\u00eb komunizmit kan\u00eb agj\u00ebruar dhe jan\u00eb lutur n\u00eb fsheht\u00ebsi n\u00eb kushte dhune psikologjike dhe persekutimi. K\u00ebshtu q\u00eb kjo periudh\u00eb pranohet, si nj\u00eb koh\u00eb sprove dhe reflektimi.<\/p>\n

Ne e kemi th\u00ebn\u00eb dhe m\u00eb par\u00eb se gjithsecili prej nesh, besimtari dhe ateisti, qytetari i thjesht\u00eb dhe politika t\u00eb b\u00ebjn\u00eb nj\u00eb reflektim, se \u00e7far\u00eb mund t\u00eb b\u00ebjm\u00eb m\u00eb mir\u00eb me veten ton\u00eb, familjen ton\u00eb, vendin ton\u00eb.<\/p>\n

Gjithsecili ka nevoj\u00eb p\u00ebr p\u00ebrmir\u00ebsim dhe ky p\u00ebrmir\u00ebsim do t\u00eb sjell\u00eb patjet\u00ebr ndryshim n\u00eb shoq\u00ebri, sepse ne kemi nevoj\u00eb t\u00eb reflektojm\u00eb, t\u2019i b\u00ebjm\u00eb pun\u00ebt m\u00eb mir\u00eb, t\u00eb mendojm\u00eb m\u00eb shum\u00eb dhe p\u00ebr tjetrin, t\u00eb mos jemi kaq t\u00eb pangopur dhe egoist\u00eb, ta duam m\u00eb shum\u00eb natyr\u00ebn dhe burimet e saj q\u00eb vijn\u00eb prej ZOTIT dhe i kemi keqp\u00ebrdorur, t\u00eb jemi m\u00eb pak shp\u00ebrdorues dhe m\u00eb af\u00ebr nevojtar\u00ebve.<\/p>\n

Njeriu \u00ebsht\u00eb qenie e till\u00eb, e cila sa her\u00eb ndodhet n\u00eb v\u00ebshtir\u00ebsi e ndjen m\u00eb shum\u00eb nevoj\u00eb e nj\u00eb prehjeje dhe qet\u00ebsie shpirt\u00ebrore. E kush m\u00eb mir\u00eb se besimi n\u00eb Zot ta jep k\u00ebt\u00eb qet\u00ebsi.<\/p>\n

K\u00ebshtu q\u00eb njer\u00ebzit, duke qen\u00eb se kjo situat\u00eb p\u00ebrkoi dhe me festat fetare p\u00ebr t\u00eb krishter\u00eb dhe mysliman\u00eb, ka sh\u00ebrbyer p\u00ebr m\u00eb shum\u00eb solidaritet social dhe humanitar, por edhe p\u00ebr nj\u00eb kthim nga Zoti dhe p\u00ebrkujtim t\u00eb t\u00eb mirave t\u00eb pafundme, q\u00eb Ai na ka dh\u00ebn\u00eb, si\u00e7 \u00ebsht\u00eb sh\u00ebndeti dhe jeta, p\u00ebr t\u00eb cilat duhet t\u00eb kujdesemi m\u00eb shum\u00eb, e sidomos shteti dhe organizmat sh\u00ebndet\u00ebsor\u00eb, q\u00eb fatkeq\u00ebsisht l\u00ebn\u00eb shum\u00eb p\u00ebr t\u00eb d\u00ebshiruar n\u00eb fush\u00ebn e sh\u00ebndet\u00ebsis\u00eb.<\/p>\n

Para pak koh\u00ebsh, jan\u00eb publikuar gjetjet nga Sondazhi i Opinionit Publik \u201cBesimi n\u00eb Qeverisje\u201d, i realizuar gjat\u00eb periudh\u00ebs 15 n\u00ebntor – 6 dhjetor 2019 n\u00eb 61 bashkit\u00eb e vendit. Sipas k\u00ebtij sondazhi institucionet fetare jan\u00eb institucionet shqiptare m\u00eb t\u00eb besuara, ku 65.6% e t\u00eb anketuarve besojn\u00eb te to. Cilat jan\u00eb arsyet pse shqiptar\u00ebt kan\u00eb m\u00eb shum\u00eb besim t\u00eb institucionet fetare, m\u00eb shum\u00eb se te cilido institucion tjet\u00ebr dhe si e shpjegoni ju fenomenin e rritjes s\u00eb besimit t\u00eb qytetar\u00ebve shqiptar\u00eb tek institucionet fetare? <\/strong><\/p>\n

Besimi \u00ebsht\u00eb nj\u00eb dukuri e nd\u00ebrlikuar, dinamike, e kusht\u00ebzuar dhe e varur nga konteksti. Besimi \u00ebsht\u00eb pritshm\u00ebria se objekti i besimit do t\u00eb prodhoj\u00eb rezultate pozitive. Besimi tek institucionet publike konsiderohet k\u00ebshtu si q\u00ebndrim. Besimi n\u00eb institucione interpretohet si besimi tek organizmat shtet\u00ebror\u00eb si parlamenti, qeveria, policia, gjykatat, institucionet publike t\u00eb pavarura dhe tek organizatat jo-shtet\u00ebrore si media, organizatat fetare dhe ato joqeveritare.<\/p>\n

Hulumtimi i besimit tek institucionet ka r\u00ebnd\u00ebsi, sepse perceptohet si tregues kryesor i mir\u00ebqenies s\u00eb individit dhe shoq\u00ebris\u00eb dhe nj\u00eb kusht themelor i veprimit dhe bashk\u00ebpunimit kolektiv. Rezultatet e sondazhit mendoj se kan\u00eb t\u00eb b\u00ebjn\u00eb dhe me performanc\u00ebn e komuniteteve fetare n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi gjat\u00eb gjith\u00eb k\u00ebtyre viteve. Tashm\u00eb jemi n\u00eb p\u00ebrvjetorin e liris\u00eb s\u00eb besimit, ku k\u00ebt\u00eb vit mbushen 30 vite nga rihapja e objekteve t\u00eb kultit dhe institucionet fetare n\u00eb vend, t\u00eb cil\u00ebt kan\u00eb nj\u00eb kontribut t\u00eb jasht\u00ebzakonsh\u00ebm kryesisht n\u00eb arsim, n\u00eb mir\u00ebqenien ekonomike dhe shpirt\u00ebrore t\u00eb shoq\u00ebris\u00eb, duke ngjallur shpres\u00ebn dhe forc\u00ebn e pozitivizmit p\u00ebr nj\u00eb jet\u00eb m\u00eb t\u00eb mir\u00eb.<\/p>\n

Komunitetet fetare n\u00eb Shqip\u00ebri kan\u00eb nj\u00eb histori t\u00eb gjat\u00eb kontributi n\u00ebp\u00ebrmjet drejtuesve kryesor\u00eb t\u00eb tyre, sidomos n\u00eb shtetformim, arsim, kultur\u00eb, por edhe n\u00eb politik\u00eb.<\/p>\n

Figura t\u00eb shquara klerikale si H. Vehbi Dibra, Dom Nikoll Ka\u00e7orri, Fan Noli, Nijazi Dede, Motrat Qiriazi, etj. Lan\u00eb gjurm\u00eb n\u00eb historiografin\u00eb shqiptare. Shum\u00eb klerik\u00eb pat\u00ebn poste drejtuese n\u00eb vend. H. Vehbi Dibra kryetari i par\u00eb i Kuvendit dhe m\u00eb pas kryetari i par\u00eb i KMSH-s\u00eb, Fan Noli, kryeminist\u00ebr dhe Kryetar i Kish\u00ebs Ortodokse Autoqefale t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb, Hafiz Xhemal Naipi, kryetar parlamenti, H. Ali Kor\u00e7a, H. Ali Kraja, etj. M\u00eb pas kemi periudh\u00ebn e err\u00ebt t\u00eb komunizmit. K\u00ebta ishin dhe modeli m\u00eb i mir\u00eb i sh\u00ebrbimit ndaj atdheut dhe fes\u00eb.\u00a0\"\"<\/strong><\/p>\n

Sipas sondazhit, ata me nivel t\u00eb lart\u00eb arsimor kishin m\u00eb shum\u00eb besim tek institucionet. Si e shpjegoni k\u00ebt\u00eb?<\/strong><\/p>\n

Arsimi \u00ebsht\u00eb shum\u00eb i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm p\u00ebr nj\u00eb shoq\u00ebri. Arsimi \u00ebsht\u00eb nj\u00eb siguracion p\u00ebr jet\u00ebn individuale dhe familjare. P\u00ebr rrjedhoj\u00eb t\u00eb arsimuarit jan\u00eb t\u00eb prirur t\u00eb ken\u00eb m\u00eb shum\u00eb besim te institucionet n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi. T\u00eb kesh nj\u00eb diplom\u00eb, \u00ebsht\u00eb nj\u00eb garanci, nj\u00eb \u00e7el\u00ebs, q\u00eb ty mund t\u00eb hapen m\u00eb shum\u00eb dyert e pun\u00ebsimit dhe t\u00eb kesh nj\u00eb t\u00eb ardhme m\u00eb t\u00eb sigurt\u00eb. Bashk\u00eb me k\u00ebt\u00eb vler\u00ebson m\u00eb shum\u00eb dhe institucionet dhe rrug\u00ebzgjidhjet, q\u00eb t\u00eb japin ato p\u00ebr pun\u00ebt, apo sfidat e jet\u00ebs. Krahas k\u00ebtyre mendoj se t\u00eb arsimuarit jan\u00eb m\u00eb koshient\u00eb dhe jan\u00eb p\u00ebrballur m\u00eb shum\u00eb me institucionet dhe gjithashtu din\u00eb dhe kontributin edhe t\u00eb institucioneve fetare n\u00eb arsim.<\/p>\n

Komunitetet fetare kan\u00eb nj\u00eb bashk\u00ebpunim zyrtar shekullor, por kemi dhe nj\u00eb bashk\u00ebjetes\u00eb nd\u00ebrfetare, q\u00eb vjen prej shekujsh. Ajo q\u00eb po mundohemi t\u00eb b\u00ebjm\u00eb vitet e fundit \u00ebsht\u00eb bashk\u00ebpunimi akademik nd\u00ebrfetar midis shkollave teologjike dhe universiteteve t\u00eb komuniteteve fetare n\u00eb Shqip\u00ebri. Si drejtues i Departamentit t\u00eb Shkencave Islame, prej pes\u00eb vitesh ne kemi organizuar 9 simpoziume nd\u00ebrfetare midis Departamentit t\u00eb Shkencave Islame n\u00eb Universitetin Bed\u00ebr, Akademis\u00eb Teologjike Ortodokse n\u00eb Universitetin Logos dhe Institutin Teologjik Katolik n\u00eb Seminarin Nd\u00ebrdioqezian. Ne jemi gjithashtu drejt finalizimit t\u00eb nj\u00eb masteri t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt n\u00eb fush\u00ebn e dialogut nd\u00ebrfetar midis 3 universiteteve, si dhe kemi disa t\u00eb diplomuar, q\u00eb po vazhdojn\u00eb studimet pasuniversitare n\u00eb SHBA dhe Europ\u00eb, master dhe doktoratur\u00eb n\u00eb dialogun nd\u00ebrfetar.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Shum\u00eb qytetar\u00eb jan\u00eb n\u00eb kufijt\u00eb e mbijetes\u00ebs, \u00e7far\u00eb<\/strong> po b\u00ebn KNFSH p\u00ebr t\u2019i ardhur n\u00eb ndihm\u00eb k\u00ebtyre shtresave?<\/strong><\/p>\n

Komunitetet fetare prej tre dekadash t\u00eb ringritur nga hiri i persekutimit dhe shkat\u00ebrrimit komunist kan\u00eb nj\u00eb kontribut t\u00eb jasht\u00ebzakonsh\u00ebm n\u00eb shoq\u00ebrin\u00eb shqiptare dhe p\u00ebrtej saj, sidomos n\u00eb arsim, ku kan\u00eb edukuar qindra mij\u00ebra t\u00eb rinj, si qytetar\u00eb t\u00eb dobish\u00ebm t\u00eb vendit t\u00eb tyre, por edhe t\u00eb bot\u00ebs.<\/p>\n

Jan\u00eb pik\u00ebrisht k\u00ebto t\u00eb rinj dhe t\u00eb reja, pjes\u00eb e komuniteteve fetare, q\u00eb kan\u00eb marr\u00eb nisma p\u00ebr t\u00eb ndihmuar sadopak familjet n\u00eb nevoj\u00eb. Komunitetet fetare kan\u00eb databaset m\u00eb t\u00eb rregullta n\u00eb \u00e7do cep t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb, ku sh\u00ebrbejn\u00eb, jo vet\u00ebm me objektet e kultit, por edhe me institucionet arsimore dhe humanitare t\u00eb tyre.<\/p>\n

N\u00eb dit\u00ebt e pas t\u00ebrmetit shum\u00eb kisha, xhami dhe teqe jan\u00eb b\u00ebr\u00eb vendstrehim, jo vet\u00ebm p\u00ebr disa familje, q\u00eb humb\u00ebn sht\u00ebpit\u00eb n\u00eb t\u00ebrmetin e n\u00ebntorit 2019, por edhe pika shp\u00ebrndarje t\u00eb ndihmave humanitare. Departamenti i Rinis\u00eb dhe Departamenti i Gruas n\u00eb shkurt t\u00eb k\u00ebtij viti zhvilloi nj\u00eb aktivitet social dhe kulturor p\u00ebr f\u00ebmij\u00ebt jetim\u00eb t\u00eb zon\u00ebs s\u00eb t\u00ebrmetit. Nd\u00ebrsa s\u00eb fundmi ka iniciuar nism\u00ebn e gjendjes pran\u00eb qindra familjeve n\u00eb nevoj\u00eb me paketa humanitare. Ky projekt ka nisur me ndihm\u00ebn ndaj familjeve t\u00eb f\u00ebmij\u00ebve jetim\u00eb t\u00eb zon\u00ebs s\u00eb t\u00ebrmetit n\u00eb rrethin e Kurbinit, si dhe shum\u00eb familjeve t\u00eb tjera n\u00eb gjendje t\u00eb v\u00ebshtir\u00eb ekonomike t\u00eb zon\u00ebs s\u00eb Kurbinit, Durr\u00ebsit dhe Tiran\u00ebs, t\u00eb prekur dhe nga d\u00ebmet e t\u00ebrmetit t\u00eb vitit t\u00eb kaluar, si dhe t\u00eb v\u00ebn\u00eb dhe m\u00eb shum\u00eb n\u00eb v\u00ebshtir\u00ebsi p\u00ebr shkak t\u00eb p\u00ebrhapjes s\u00eb virusit Covid 19 n\u00eb vendin ton\u00eb.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Ky projekt humanitar vjen si nj\u00eb bashk\u00ebpunim i K\u00ebshillit Nd\u00ebrfetar t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb me partner\u00eb nd\u00ebrkomb\u00ebtar\u00eb, si\u00e7 \u00ebsht\u00eb organizata m\u00eb e madhe bot\u00ebrore n\u00eb fush\u00ebn e paqes dhe dialogut, akredituar dhe nga OKB, \u201cReligions for Peace\u201d me qend\u00ebr n\u00eb New York, SHBA.<\/p>\n

Nisma \u00ebsht\u00eb \u00e7elur me shp\u00ebrndarjen e ndihmave p\u00ebr familjet e jetim\u00ebve n\u00eb La\u00e7, aktivitet i zhvilluar nga KNFSH n\u00eb bashk\u00ebpunim me Shoqat\u00ebn Komb\u00ebtare t\u00eb Jetim\u00ebve t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb. N\u00eb k\u00ebt\u00eb aktivitet mor\u00ebn pjes\u00eb p\u00ebrfaq\u00ebsues t\u00eb komuniteteve fetare, drejtues t\u00eb bashkis\u00eb Kurbin, shoq\u00ebris\u00eb civile dhe p\u00ebrfaq\u00ebsues t\u00eb medias.<\/p>\n

KNFSH tashm\u00eb \u00ebsht\u00eb n\u00eb ndjekje t\u00eb disa projekteve me karakter humanitar, social, kulturor dhe m\u00eb gjer\u00eb n\u00eb kuad\u00ebr t\u00eb bashk\u00ebpunimit nd\u00ebrfetar, duke rritur kapacitetet e aktivizimit t\u00eb grave dhe t\u00eb rinjve mysliman\u00eb e t\u00eb krishter\u00eb, si fuqi e ndryshimit pozitiv dhe promovimit t\u00eb dialogut nd\u00ebrfetar n\u00eb Shqip\u00ebri dhe p\u00ebrtej saj.<\/p>\n

Cilat jan\u00eb platformat q\u00eb K\u00ebshilli Nd\u00ebrfetar i Shqip\u00ebris\u00eb po promovon dialogun nd\u00ebrfetar?<\/strong><\/p>\n

\"\"K\u00ebshilli Nd\u00ebrfetar i Shqip\u00ebris\u00eb \u00ebsht\u00eb aktiv n\u00eb pjes\u00ebmarrje n\u00eb shum\u00eb aktivitete t\u00eb ndryshme akademike nd\u00ebrfetare, brenda dhe jasht\u00eb vendit, duke dh\u00ebn\u00eb kontributin n\u00eb promovimin e dialogut dhe modelit t\u00eb bashk\u00ebjetes\u00ebs nd\u00ebrfetare n\u00eb Shqip\u00ebri.<\/p>\n

Vitin e kaluar KNFSH, \u00ebsht\u00eb ftuar n\u00eb disa takime dhe mbledhje nd\u00ebrkomb\u00ebtare zhvilluar n\u00eb Berlin, Bruksel, Varshav\u00eb dhe Nju Jork. Nd\u00ebrsa eventi m\u00eb i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm ishte pjes\u00ebmarrja n\u00eb Asamblen\u00eb e X-t\u00eb Bot\u00ebrore t\u00eb Organizat\u00ebs \u201cReligions for Peace\u201d, mbajtur n\u00eb Lindau t\u00eb Gjermanis\u00eb me pjes\u00ebmarrjen e Presidentit Federal t\u00eb Gjermanis\u00eb Frank-Walter Steinmeier, t\u00eb cilin pata rastin dhe ta p\u00ebrsh\u00ebndes. Si KNFSH ne ishim pjes\u00ebmarr\u00ebs me delegat\u00ebt ton\u00eb me t\u00eb drejt\u00eb vote dhe ku d\u00ebrguam dhe rekomandimet tona, t\u00eb cilat dol\u00ebn nga Konsultimet Komb\u00ebtare t\u00eb zhvilluara n\u00eb qershor 2019 me pjes\u00ebmarrjen e t\u00eb gjitha instancave t\u00eb K\u00ebshillit Nd\u00ebrfetar.<\/p>\n

KNFSH, si nj\u00eb institucion i nj\u00eb r\u00ebnd\u00ebsie t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb \u00e7do vit p\u00ebrmendet edhe n\u00eb raportin e liris\u00eb s\u00eb besimit, q\u00eb publikohet nga Departamenti Amerikan i Shtetit, duke theksuar rolin e k\u00ebtij institucioni n\u00eb promovimin e dialogut nd\u00ebrfetar.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

*\u00a0Burimi:\u00a0<\/strong>http:\/\/gazetashqiptare.al\/2020\/07\/20\/dialogu-nderfetar-vlera-e-madhe-e-kombit-shqiptar\/<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Intervist\u00eb me Dr. Genti Kruja, sociolog dhe ekspert i Dialogut Nd\u00ebrfetar (botuar n\u00eb Gazet\u00ebn Shqiptare me dt. 20 korrik 2020)* Dr. Kruja \u00ebsht\u00eb pedagog i Sociologjis\u00eb dhe Dialogut Nd\u00ebrfetar n\u00eb…<\/p>","protected":false},"author":2,"featured_media":1123,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[104],"tags":[56,63,85],"class_list":["post-1117","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-intervista","tag-dialogu-nderfetar","tag-genti-kruja","tag-interviste"],"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/knfsh.al\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/2007.jpg",1653,1165,false],"landscape":["https:\/\/knfsh.al\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/2007.jpg",1653,1165,false],"portraits":["https:\/\/knfsh.al\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/2007.jpg",1653,1165,false],"thumbnail":["https:\/\/knfsh.al\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/2007-150x150.jpg",150,150,true],"medium":["https:\/\/knfsh.al\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/2007-300x211.jpg",300,211,true],"large":["https:\/\/knfsh.al\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/2007-1024x722.jpg",900,635,true],"1536x1536":["https:\/\/knfsh.al\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/2007.jpg",1536,1083,false],"2048x2048":["https:\/\/knfsh.al\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/2007.jpg",1653,1165,false],"trp-custom-language-flag":["https:\/\/knfsh.al\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/2007.jpg",18,12,false],"post-thumbnail":["https:\/\/knfsh.al\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/2007-360x220.jpg",360,220,true],"blog-single":["https:\/\/knfsh.al\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/2007-750x390.jpg",750,390,true],"events-thumb":["https:\/\/knfsh.al\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/2007-170x150.jpg",170,150,true],"events-single":["https:\/\/knfsh.al\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/2007-225x240.jpg",225,240,true],"courses-single":["https:\/\/knfsh.al\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/2007-770x220.jpg",770,220,true],"slider-image":["https:\/\/knfsh.al\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/2007-770x400.jpg",770,400,true],"gallery-thumb":["https:\/\/knfsh.al\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/2007-260x180.jpg",260,180,true],"widget-blog-thumb":["https:\/\/knfsh.al\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/2007-65x65.jpg",65,65,true]},"rttpg_author":{"display_name":"genti","author_link":"https:\/\/knfsh.al\/en\/author\/genti\/"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"Intervista<\/a>","rttpg_excerpt":"Intervist\u00eb me Dr. Genti Kruja, sociolog dhe ekspert i Dialogut Nd\u00ebrfetar (botuar n\u00eb Gazet\u00ebn Shqiptare me dt. 20 korrik 2020)* Dr. Kruja \u00ebsht\u00eb pedagog i Sociologjis\u00eb dhe Dialogut Nd\u00ebrfetar n\u00eb...","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/knfsh.al\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1117","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/knfsh.al\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/knfsh.al\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/knfsh.al\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/knfsh.al\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1117"}],"version-history":[{"count":8,"href":"https:\/\/knfsh.al\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1117\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1168,"href":"https:\/\/knfsh.al\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1117\/revisions\/1168"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/knfsh.al\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1123"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/knfsh.al\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1117"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/knfsh.al\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1117"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/knfsh.al\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1117"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}